Nó mắng tôi, nó đánh tôi, nó thắng tôi, nó cướp của tôi. Kinh Pháp Cú mở đầu bằng cách chỉ đơn giản trích dẫn câu ấy, trước khi nói bất cứ điều gì về nó — bốn lời oán trách theo đúng thứ tự một người thực sự nghĩ ra chúng, mỗi điều đều thật, mỗi điều vẫn đang được mang theo.

Nơi những ai ôm giữ điều này, bài kệ nói, hận thù không lắng xuống. Nơi những ai đặt nó xuống, hận thù lắng xuống.

Rồi đến câu mà truyền thống đã lặp lại suốt hai ngàn năm: hận thù không bao giờ được dập tắt bằng hận thù. Nó được dập tắt bằng điều ngược lại. Đó là định luật xưa.

Cũng nên cẩn thận về điều câu ấy nói và không nói. Nó không khẳng định rằng tổn thương là nhỏ, hay tưởng tượng, hay rằng người gây ra nên được bỏ qua. Tổn hại có thể cần được đáp lại. Có người cần được bảo vệ, và những món nợ có thể cần được thanh toán theo cách bình thường của con người — qua công lý, vốn không giống hận thù, dù hai thứ đến cùng nhau và rất dễ lẫn lộn.

Bài kệ nói về một câu hỏi khác: tổn thương được phép biến ta thành cái gì.

Vì hận thù quả thật đưa ra một giao kèo. Nó nói: hãy giữ ta đủ lâu, và cuối cùng ngươi sẽ thấy khá hơn. Hãy cho ta những buổi tối của ngươi, những cuộc trò chuyện của ngươi và cuộc tranh cãi ngươi cứ tập dượt mãi, rồi ta sẽ trao ngươi sự bình an. Ai từng nhận giao kèo ấy đều biết khoản thanh toán không bao giờ đến. Ngọn lửa được chuyền tay, và mỗi đôi tay đều bị bỏng khi chuyền, và chẳng có đôi tay cuối cùng nào.

Ngày nay ta cũng làm y như vậy trong những gia đình đã mười một năm không nói chuyện, trong cái tin nhắn nhất định phải trả lời, trong phép tính nhỏ hằng ngày về ai nợ ai cái gì.

Có thể quý vị sẽ chẳng bao giờ nhận được một lời xin lỗi. Có thể quý vị sẽ không hòa giải được. Hãy theo đuổi công lý trong khả năng của mình.

Nhưng đừng mang ngọn lửa sang ngọn đèn kế tiếp.

Điều họ đã làm sẽ không quyết định quý vị trở thành ai.

Tìm hiểu thêm: Từ bi trong thực hành · Từ bi cần có trí tuệ